Agentic Commerce in 2026: Wat doet er toe en wat komt er aan?

De meeste antwoorden op deze vraag zijn gebaseerd op onderbuikgevoelens, hoop en angsten en hebben weinig te maken met echte kansen of risico’s. Voordat je bepaalt wat je gaat bouwen, loont het om scherp te krijgen wat agentic commerce vandaag écht is, wat het kan en hoe groot de kansen daadwerkelijk zijn.

Simpel gezegd: bij agentic commerce verschuift een deel van de koopbeslissing van de shopper naar software. Een AI agent zoekt, vergelijkt en betaalt (met toestemming). Het gebruikelijke geklik en de bekende checkout blijven achterwege.

McKinsey schat de wereldwijde kans van Agentic Commerce op $3-5 biljoen tegen 2030. Tegelijkertijd moest OpenAI dit jaar zijn eigen flagship agentic checkout feature terugtrekken. In dit artikel bekijken we de mogelijkheden.

Wat agentic commerce echt is

Autonomie is een spectrum, en het meeste wat we vandaag kunnen ervaren, blijft ver van wat de meeste mensen voor zich zien bij zelfstandige agentic commerce. Stel je iemand voor die zijn agent vraagt om een hotelkamer in Manchester te boeken voor onder de £120 per nacht, met gratis annulering. De agent checkt de beschikbaarheid bij een handvol boekingssites, past de prijs- en annuleringsfilters toe, en presenteert vervolgens twee of drie opties voor een definitieve keuze. Of, waar standing authority is gegeven om te boeken, bevestigt direct de reservering. Geen browsertabbladen, geen speadsheet met vergelijkingen, want de agent heeft het uitzoekwerk gedaan dat een mens anders handmatig zou doen.

End-to-end autonomie, waarbij de agent koopt zonder te vragen, is momenteel beperkt tot low-stakes, terugkerende aankopen zoals het opnieuw bestellen van simpele boodschappen. Dat onderscheid is belangrijk, want “agentic commerce” wordt inmiddels gebruikt voor alles, van AI-productaanbevelingen tot volledig autonoom kopen. Check bij elk marktomvang-cijfer welke van de twee wordt gemeten.

De kans die agentic ons biedt, zonder speculatie

Vraag aan vijf verschillende analistenbureaus hoe groot agentic commerce zal zijn tegen 2030 en je krijgt vijf verschillende antwoorden. Simpelweg omdat ze niet allemaal hetzelfde meten. eMarketer’s beperkte definitie, directe verkopen afgerond op AI-platforms, komt uit op ongeveer $144 miljard. Morgan Stanley schat de Amerikaanse agentic e-commerce op $190–385 miljard. Bain noemt $300–500 miljard. McKinsey’s $3–5 biljoen telt alles mee wat een agent orkestreert of beïnvloedt, wereldwijd. Dat is grofweg een 35x-spreiding op dezelfde term, en het verschil zit volledig in scope, niet in onenigheid over waar de markt naartoe beweegt.

Agentic Protocollen, in het kort

Niets van dit alles vereist het slopen van een bestaande backend. De meeste merchants draaien hun betalingen al via infrastructuur, Stripe is het voor de hand liggende voorbeeld, waar agentic protocols zoals ACP juist op zijn gebouwd om bovenop te draaien. Agent-ready checkout inschakelen is dus een kwestie van integratie, geen rebuild.

Elk protocol lost een smal, specifiek probleem op. AP2 regelt autorisatie: een bestedingsregel waar een agent niet overheen kan zonder opnieuw te vragen. ACP regelt de transactie zelf: orderdetails, payment token en bezorginformatie die tussen agent en merchant worden uitgewisseld, zonder ruwe kaartgegevens aan het model bloot te stellen. MCP is wat een agent in de eerste plaats live voorraad- of prijsinformatie laat ophalen uit het systeem van een merchant.

De nieuwste toetreder is Google’s Universal Commerce Protocol (UCP), gelanceerd in januari 2026 met Walmart, Target, Shopify, Etsy en Wayfair aan boord, en met steun van de meeste grote payment networks. Het is ontworpen om samen te werken met AP2 en MCP in plaats van ze te vervangen, maar een coalitie van die omvang is precies de reden waarom het nu nog voorbarig zou zijn om je architectuur op één enkel protocol te wedden.

Het is belangrijk om hier precies te zijn, want het meeste wat vandaag live staat, zit aan het simpelere eind van dit spectrum. Wanneer een AI-platform iets “koopt” bij een retailer, roept het doorgaans een gestructureerde checkout-API aan. Een goed gebouwde shopping cart-interface, geen agent-to-agent onderhandeling.

Echte agent-to-agent commerce, waarbij de agent van een koper rechtstreeks onderhandelt met het systeem van een verkoper, is een ander verhaal. Welk model uiteindelijk gaat domineren binnen een bepaalde categorie is nog een open vraag, en hangt af van welk protocol merchants en platforms op grote schaal gaan omarmen.

Wat nu al kan

Het kan niet altijd soepel gaan: In september 2025 lanceerde OpenAI Instant Checkout, waarmee ChatGPT-gebruikers rechtstreeks konden kopen bij Etsy-verkopers, met naar verluidt meer dan een miljoen Shopify-merchants die klaarstonden om te volgen. Tegen maart 2026 waren slechts zo’n 30 Shopify-merchants daadwerkelijk live gegaan, volgens Forrester-analist Emily Pfeiffer. OpenAI trok zich terug uit native in-chat checkout, en schakelde over op een app-gebaseerd model dat aankopen doorstuurt naar de eigen site van de merchant.

Dit voorbeeld laat treffend zien hoe groot de kloof is tussen aankondiging en infrastructuur. Betalingen, fraudecontroles, belasting en retouren zijn lastige problemen die niet verdwijnen omdat er een AI-model bij betrokken is. Niet elke retailer wil agents er überhaupt bij: Amazon heeft tientallen third-party agents geblokkeerd, waaronder ChatGPT, en klaagde Perplexity aan vanwege de Comet AI shopping agent.

Die strijd verloopt niet in Amazons voordeel; in augustus 2026 vernietigde een hof van beroep de voorlopige voorziening, met als oordeel dat wanneer een gebruiker een agent opdracht geeft om namens hem te winkelen, het de gebruiker zelf is die toegang neemt. De zaak loopt nog, maar het vroege signaal is dat retailers wellicht niet eenzijdig kunnen bepalen of buyer agents wel of niet mogen meedoen. Wat het minder optioneel maakt om er klaar voor te zijn dan het lijkt.

Wat wél hard groeit, is AI-gedreven researchverkeer. Adobe Analytics registreerde een jaar-op-jaar stijging van 693% in verkeer naar Amerikaanse retailsites vanuit generatieve AI-bronnen, tijdens het winkelseizoen van eind 2025. Grocery- en CPG-herbevoorrading (laag risico, repetitieve beslissingen) blijft vandaag de sterkste praktijkcase voor daadwerkelijk autonoom kopen.

De praktische conclusie: bouw nu al aan agent-discoverability. Bouw je checkout niet rond het protocol van één specifieke vendor, in de aanname dat die dit jaar gaat winnen.

Wat betekent dit als je nu aan het ontwikkelen bent?

Wat je ook met Agentic gaat doen, één ding is nu al de moeite waard: je productdata leesbaar maken voor agents, op dezelfde manier waarop je die zou optimaliseren voor zoekmachines.

Dat betekent gestructureerde, machine-readable productfeeds: prijs, beschikbaarheid, varianten, levervensters, retourbeleid. Gebruik schema.org Product markup en een real-time API die een agent direct kan bevragen, in plaats van je storefront te laten scrapen. Als je productdata alleen bestaat als gerenderde HTML binnen CMS-templates, moet een agent gokken naar wat hij ziet.

Dit is ook waar backend-architectuur relevant wordt, voorbij de gebruikerservaring. Een API-first, headless commerce-backend staat van nature dichter bij agent-ready dan een backend waarin productdata, pricing en voorraadlogica verstrengeld zitten in een monolithische frontend. Dit betekent dat je jezelf niet moet vastzetten in een backend die uit elkaar getrokken moet worden zodra agent-traffic materieel wordt voor je omzet.

Vertrouwen als  beperkende factor

De grootste hindernis voor agentic commerce is vertrouwen. Een agent betalingsgegevens en een bezorgadres geven vereist een mate van vertrouwen die de meeste mensen nog niet hebben, buiten laagwaardige, terugkerende aankopen om.

Er zit ook een risico aan van de ontwikkelaar. Gartner voorspelt dat meer dan 40% van de agentic AI-projecten eind 2027 zal zijn geannuleerd, met als redenen onduidelijke business value en onvoldoende risk controls en waarschuwt voor “agent washing”, waarbij gewone chatbots worden omgedoopt tot agentic zonder dat er echte autonomie achter zit. Het is de moeite waard om dit te onthouden de volgende keer dat een vendor een agentic commerce-oplossing pitcht.

Niets van dit alles is een reden om af te wachten en niets te doen, maar het is wel een reden om agentic commerce te behandelen als een infrastructuur-investering met een realistisch tijdspad.

Waar the beginnen

Ten eerste: kan een agent vandaag daadwerkelijk je prijs-, voorraad- en bezorgdata inzien, of zit die vast in frontend-templates die zijn gebouwd voor menselijke collega’s?

Ten tweede: ben je het beste geholpen met een eigen Agent of een bestaande zoals ChatGPT, Perplexity of Gemini? Deze twee paden trekken aan verschillende budgetten en teams.

Ten derde: bouw je op een architectuur die flexibel genoeg is om de protocol-turbulentie van de komende achttien maanden te doorstaan? Niemand heeft de winnende gok al geplaatst, en headless, API-first infrastructuur is wat je in staat stelt om die gok uit te stellen, in plaats van hem gedwongen te moeten maken.

Als je verkoopt aan consumenten die zelf straks worden vertegenwoordigd door een agent, loont het ook om na te denken over wat dat betekent voor hoe je ze behoudt.

Wil je verkennen wat dit allemaal betekent voor jou, je bedrijf, je digitale producten en je klanten? Neem vandaag nog contact op met onze mobile experts.